Jak pracujemy ze źródłami

Na przykładzie sprawy Lizzie Borden

Historyczne akta to gra oparta na prawdziwych dokumentach, nie na fikcji. Daty, nazwiska, zeznania i dowody pochodzą z materiałów z epoki. Narracja łączy je w opowieść, ale nie dopisuje świadkom słów, których nie powiedzieli.

Z czego korzystamy

• Protokół procesu z czerwca 1893 roku (stenogram sądowy spisany przez Franka H. Burta): zeznania świadków, mowy oskarżenia i obrony, orzeczenia sądu.
• Zeznania z dochodzenia z sierpnia 1892 roku, także zeznania samej Lizzie Borden, oraz z rozprawy wstępnej przed sędzią Blaisdellem.
• Notatki i raporty policji z pierwszych dni śledztwa.
• Prasa z epoki, m.in. „Fall River Daily Globe”, „Evening Standard” z New Bedford, „Boston Globe” i „New York Times”: przede wszystkim tam, gdzie relacjonuje to, czego nie ma w protokołach.
• Fotografie, rysunki prasowe i plany z epoki: zdjęcia policyjne, portrety, rysunki z sali sądowej i plan domu z książki Edwina H. Portera „The Fall River Tragedy” (1893).
• Opracowania i archiwa internetowe do sprawdzania faktów i dat, m.in. zbiory Famous Trials (prof. Douglas Linder, UMKC) i Lizzie Andrew Borden Virtual Museum & Library. Wikipedii używamy tylko do wstępnej orientacji; tam, gdzie jeszcze się na nią powołujemy, stopniowo zastępujemy ją źródłami pierwotnymi.

Tłumaczenia

Zeznania tłumaczymy na polski sami. Długie wypowiedzi skracamy, a każde pominięcie oznaczamy znakiem […]. Pytania przesłuchujących czasem streszczamy; gra mówi wtedy o tym wprost. Przy każdym zeznaniu w grze możesz otworzyć oryginał po angielsku przyciskiem „Pokaż oryginał”.

Kwestie czyta lektor z głosem syntetycznym. Słowa świadków w nagraniu są takie same jak w tłumaczeniu na ekranie.

Gdy źródła są niepewne albo sprzeczne

• Gdy świadkowie mówią różnie, na przykład o tym, w jakiej sukience Lizzie była rano, pokazujemy obie wersje i nie wybieramy za ciebie.
• Gdy relacje się różnią, mówimy to wprost: „według kilku relacji”, „inni reporterzy piszą”, „protokół o tym milczy”.
• Gdy przytaczamy czyjeś słowa za innym świadkiem albo za gazetą, piszemy, od kogo je znamy.
• W podsumowaniach oddzielamy to, co jest potwierdzone, od tego, co pozostaje niepewne.

Twoja interpretacja a fakty

W grze oceniasz zeznania, wskazujesz sprzeczności i na końcu sezonu wydajesz własny werdykt. To twoja interpretacja: nie zmienia faktów historycznych ani prawdziwego wyroku, który gra pokazuje na końcu, razem z tym, czego do dziś nie udało się ustalić. Pokazujemy, na czym opierały się obie strony, a ocenę zostawiamy tobie.

Zdjęcia z miejsca zbrodni

Zdjęcia policyjne ofiar są w grze domyślnie zasłonięte. Odsłaniasz je tylko wtedy, gdy chcesz.

Znalazłeś błąd?

Napisz na [email protected]. Poprawiamy błędy w kolejnych aktualizacjach gry.